حقيقت فرشتگى بيرون نيامد و بشر نشد ، بلكه در ادراك مريم به صورت بشر ظاهر گرديد ، نه فى نفسه و در خارج ، همچنانكه نظيرش در نزول ملائكه بر ابراهيم عليه السّلام و بشارت دادن وى به ولادت اسحاق ، و نيز نزولشان بر لوط عليهما السّلام و ظهورشان به صورت بشر ، و نيز ظهور ابليس در جنگ بدر به صورت سراقة بن مالك ، با آنكه سراقه آن روز در مكّه بود كه در آيه 48 سوره انفال بدان اشاره شده است . و نظاير اين تمثّل در روايات بسيار زياد است مانند تمثّل ابليس در « دار الندوة » ، و در روز عقبه و تمثّلش براى يحيى عليه السّلام ، و نيز مانند تمثّل دنيا براى على عليه السّلام ، و تمثّل مال و اولاد و عمل آدمى در هنگام مرگ ، تمثّل اعمال آدمى در قبر و در روز قيامت ؛ و از همين قبيل است تمثل‌هايى كه در خواب ديده مىشود ، مانند تمثّل دشمن به صورت سگ و يا مار و عقرب ، و تمثّل همسر به صورت كفش ، و تمثّل ترقّى و علو مقام به صورت اسب ، و تمثّل افتخار به صورت تاج ، و امثال اين گونه تمثّلات . پس در اغلب اين موارد شخص متمثّل به‌طورى كه ملاحظه شد اصلا فىنفسه و در خارج صورتى ندارد ، تا آن را گذاشته به‌معناى صورتى ديگر درآيد ، و اين بهترين شاهد است بر اينكه اصل مبناى اشكالى كه شده و جوابى كه داده‌اند غلط است . « 1 » س 436 - پاسخى كه به اشكال دوّم بر « تمثّل » داده شده است چيست ؟ ج - اشكال دوم را پاسخ گفته‌اند به اينكه : اين اشكال اگر وارد باشد كه به

--> ( 1 ) . الميزان ؛ ج 14 ، ص 48 و 49 . [ با تصرف ]